Những ngày qua, báo chí đã đưa nhiều thông tin về sự yếu kém, khoảng cách quá xa về năng suất lao động (NSLĐ) của Việt Nam so với các nước trong khu vực đã là đề tài nóng bỏng. Vậy thực hư NSLĐ của Việt Nam thế nào? Nguyên nhân và giải pháp gì để nâng cao.

Băn khoăn từ buổi tọa đàm về NSLĐ

Ngày 11/9, tại Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và Ban kinh tế TW đã tổ chức tọa đàm “Kinh tế Việt Nam 9 tháng đầu năm 2015 – Năng suất lao động và và năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP)” .

Theo TS Hồ Đình Bảo, nhóm nghiên cứu thuộc trường Đại học KTQD, thì NSLĐ theo giờ của Việt Nam chỉ cao hơn Campuchia, còn NSLĐ tổng hợp thì rất thấp. Việt Nam hiện đang kém xa năng suất lao động của những nước tương đồng trong phát triển kinh tế như Thái Lan.

Cụ thể, NSLĐ năm 2014 của Việt Nam bằng 1/ 18 Singapore; 1/11 Hàn Quốc; 1/7 Malaysia; 1/3 Thái Lan, Trung Quốc; 1/2 Indonesia và Philippines. NSLĐ Việt Nam chỉ hơn Lào, Campuchia.

Nhóm nghiên cứu cũng đưa ra tính năng suất lao động theo giờ công, năm 2012, người lao động Singapore tạo ra được 49,5 USD/ giờ công; người Nhật Bản tạo ra 38,4 USD/ giờ công; người Hàn Quốc tạo ra 24,4 USD/ giờ công; người Malaysia tạo ra 20,5 USD/ giờ công; còn một giờ của một người lao động Việt Nam chỉ tạo ra được 3,4 USD”

Đáng lo ngại hơn, tốc độ về tăng năng suất lao động cũng đang chậm dần lại, khoảng cách giữa Việt Nam và các nước đang cách xa ra. Giả sử nếu năng suất lao động của các nước đứng yên thì cũng phải mất 12 năm nữa Việt Nam mới bắt kịp Indonesia, Philippines, và 20 năm để bắt kịp Thái Lan.

Theo tính toán, nếu Việt Nam và Thái lan cùng giữ tốc độc tăng NSLĐ như hiện nay thì phải đến năm 2069 – tức là 54 năm nữa, NSLĐ của Việt Nam mới tương đương Thái Lan.

Nguy cơ thua cả Lào, Campuchia, Myanmar

Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Năng suất Việt Nam cũng nhận định, năng suất lao động của Việt Nam hiện nay rất thấp. “Từ 2010 đến nay, năng suất lao động của ASEAN vẫn gấp 2 đến 3 lần Việt Nam. Ngay cả như Lào, trong mấy năm liên tục năng suất lao động vẫn bám sát Việt Nam. 

Myanmar trước đây năng suất lao động chỉ bằng 0,6 lần Việt Nam, tuy nhiên qua các năm qua cứ tịnh tiến dần, và đến năm 2014 đã bằng 0,9 lần của Việt Nam. Thậm chí trong thời gian tới khéo còn vượt qua cả Việt Nam”, TS. Tuấn cho biết.

Cũng theo ông Tuấn, nếu tính trong một ngành, chẳng hạn như ngành đóng tàu của Vinashin thì hiện đang thua kém doanh nghiệp đóng tàu của Hàn Quốc 35 lần.

Bà Nguyễn Thị Minh, Trưởng khoa Nông nghiệp – ĐH Kinh tế Quốc dân cũng cho rằng các báo cáo của World Bank (WB) đều đúng.Theo đó, năng suất lao động của Việt Nam từ năm 1985 đến 2011 đều ở mức thấp nhất, thấp hơn cả Lào và Campuchia.

Trong tính toán của WB, năng suất lao động trong ngành nông nghiệp lúc nào cũng thấp nhất và tốc độ tăng trưởng năng suất lao động cũng thấp, làm cho thu nhập của nông nghiệp tụt hậu so với toàn bộ nền kinh tế.

Một đại biểu của Viện Khoa học xã hội (Bộ Lao động Thương binh và Xã hội) cho rằng: Một trong những lí do khiến năng suất lao động thấp là do trình độ lao động qua đào tạo thấp, chỉ 18-20%. Cho nên tiếp nhận, tối ưu hóa công nghệ là thấp.

Nguyên nhân và giải pháp gì?

Năng suất lao động của một quốc gia phụ thuộc nhiều nhân tố như hiệu quả sử dụng lao động kết hợp với các yếu tố sản xuất như máy móc, công nghệ và lượng máy móc và công nghệ mà một người lao động của quốc gia đó được sử dụng.

Ở Việt Nam tỷ trọng lao động khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản vẫn ở mức cao, chiếm hơn 50%; chất lượng nguồn lao động thấp, cơ cấu đào tạo thiếu hợp lý; máy móc, thiết bị và quy trình công nghệ còn lạc hậu; doanh nghiệp có áp dụng công nghệ thấp và trung bình chiếm phần lớn, trình độ tổ chức quản lý còn yếu cùng với hiệu quả sử dụng các nguồn lực thấp là những nguyên nhân làm cho năng suất lao động của nước ta đạt thấp so với các nước trong khu vực.

Có thể đưa ra nhiều giải pháp để tăng năng suất lao động cho Việt Nam. Một là, tăng hiệu quả của các ngành công nghiệp chính bằng cách áp dụng công nghệ mới, nâng cấp máy móc và đầu tư vào đào tạo kỹ năng và đào tạo nghề. Mặt khác, năng suất lao động có thể tăng nhiều nhất thông qua con đường chuyển dịch sang các hoạt động có giá trị gia tăng lớn hơn. Bởi vậy, Việt Nam cần chuyển dịch từ nông nghiệp và các ngành dịch vụ cấp thấp sang các ngành chế tạo và các ngành dịch vụ cao cấp.

Một lưu ý rất quan trọng đối với Việt Nam là lực lượng lao động qua đào tạo chỉ có 22%, còn 78%, hay có thể nói là số động người lao động Việt Nam chưa qua đào tạo, đây được xem là nhân tố quan trọng nhất làm cho NSLĐ của Việt Nam thấp.

Mời xem bài: Bất ngờ với 78% người lao động Việt Nam chưa qua đào tạo, góc nhìn mới về thách thức và cơ hội cho phát triển

Vì vậy, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo, phải bắt đầu ngay từ cấp phổ thông trung học và các cơ sở đào tạo nghề thì Việt Nam, đồng thời cần nâng cấp cơ sở hạ tầng, hệ thống giáo dục và phát triển kỹ năng tốt và các doanh nghiệp cần có khả năng đầu tư và nắm bắt cơ hội thì năng suất lao động Việt Nam sẽ có kỳ vọng tăng lên trong những năm tới.

Năng suất lao động của Việt Nam còn thể hiện qua công cụ lao động còn quá thô sơ, lạc hậu, nên năng suất khó tăng được. Một người đi nhặt rác, một người bán chổi, một người bán bỏng ngô bằng xe đạp thì thử hỏi năng suất lao động là bao nhiêu? Nhưng phải cao hơn làm nông nghiệp nên họ mới bỏ ruộng ra phố thế này.

Mời Quý độc giả xem vài hình ảnh về công cụ thô sơ, lạc hậu vẫn đang còn sử dụng phổ biến ở Hà Nội, ảnh chụp tháng 9/2015.

1
Công cụ thợ xây dựng phường Quang Trung, quận Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
2
Công cụ của một người bán hàng ở Gò Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
3
Vận chuyển vật liệu xây dựng. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
4
Cửa hàng di động chuyên bán chổi trên đường Tây Sơn. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
5
Phương tiện vận chuyển gỗ tại Bắc Từ Liêm, Hà Nội. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
7
Một người bán bỏng ngô tại phố Võ Văn Dũng, Đống Đa. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)
8
Xe chờ chở hàng trước sân vận động Hoàng Cầu. (Ảnh Đại Kỷ Nguyên VN)

Thành tâm

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: