Trung Quốc đã qua giai đoạn là công xưởng của thế giới, đang có xu hướng chuyển dịch các ngành có mức độ ô nhiễm cao sang các nước khác, trong đó có Việt Nam. Tại cuộc hội thảo “Việt Nam trở thành một trung tâm chế biến, chế tạo mới của thế giới sau năm 2015” vừa diễn ra tại Hà Nội, TS Dương Đình Giám, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, chính sách công nghiệp Bộ Công thương tỏ ra lo lắng.

Theo TS. Giám, các nhà đầu tư của Trung Quốc hiện đang quan tâm nhiều hơn đến thị trường Việt Nam, đặc biệt sau khi Việt Nam kết thúc đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và ký kết các hiệp định thương mại tự do (FTA) với các nước.

Trung Quốc đang đẩy mạnh đầu tư sang Việt Nam

Rất quan ngại về việc Trung Quốc gia tăng đầu tư vào Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam hiện chưa có năng lực đủ mạnh để sản xuất các nguyên, phụ liệu hỗ trợ cho hàng hóa xuất khẩu của doanh nghiệp Trung Quốc và nước ngoài nên các doanh nghiệp Việt Nam phải nhập nguyên, phụ liệu từ Trung Quốc sang, làm cho Việt Nam trở thành quốc gia nhập siêu đối với Trung Quốc.

Vừa qua, các dự án đầu tư khai khoáng của Trung Quốc vào nước ta chiếm tới 70% tổng số các dự án, đáng chú ý là các dự án sắt, thép, xi măng, bauxite… có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến trữ lượng tài nguyên, vốn là một trong những nguồn lực phát triển của Việt Nam trong tương lai.

Những dự án này chắc chắn đem lại lợi ích cho Trung Quốc nhưng lại tác động không tốt đến sự phát triển bền vững của Việt Nam, trong đó việc ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên là rất nghiêm trọng.

Xu hướng Trung Quốc chuyển dịch các ngành nghề có mức độ ô nhiễm cao sang các nước khác là hiện hữu, Việt Nam ở sát Trung Quốc nên điều này là không thể tránh khỏi. Những công nghệ lạc hậu mà Trung Quốc đưa sang Việt Nam có thể đẩy lùi sự phát triển công nghệ mà Việt Nam đang nỗ lực và làm cho Việt Nam mất cân bằng sinh thái.

Công nghệ của Trung Quốc nhập vào Việt Nam thường cho năng suất thấp, hiệu quả kém, chất lượng sản phẩm làm ra không cao như trường hợp một số nhà máy nhiệt điện chạy than, làm cho sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam giảm đi đáng kể.

Các doanh nghiệp Trung Quốc bắt đầu dịch chuyển đầu tư vào ngành dệt may nhằm tranh thủ sự ưu đãi về thuế với nguyên tắc xuất xứ từ sợi mà TPP đã quy định.

Những động thái trên có thể làm cho Việt Nam dễ trở thành một nước gia công, chế biến với lợi nhuận thấp, môi trường bị ảnh hưởng. Các doanh nghiệp Việt Nam dễ bị “thôn tính” bằng các hình thức đầu tư, liên doanh.

Một động thái khác cũng cần chú ý, đó là khi sang Việt Nam, các doanh nghiệp Trung Quốc thường đem theo số lượng lao động lớn.

Cụ thể các dự án tại Vũng Áng (Hà Tĩnh), Trung tâm Điện lực Duyên Hải, các dự án bauxite ở Tây Nguyên, có rất nhiều công nhân Trung Quốc, một mặt làm giảm cơ hội việc làm của lao động Việt Nam, đồng thời phát sinh các vấn đề xã hội, trật tự an ninh, văn hóa.

Cụ thể, cần phải kiểm soát chặt chẽ việc cấp phép đầu tư vào lĩnh vực khai khoáng theo những tiêu chí, nguyên tắc nghiêm ngặt, tránh chảy máu tài nguyên. Với những ngành ô nhiễm cao, cần phải có quy định, ràng buộc hữu hiệu, quy trình xử lý chất thải, khí thải phải đạt mức độ cao.

Đối với công nghệ, dây chuyền sản xuất, cần giám sát để tránh việc các doanh nghiệp Trung Quốc chuyển các công nghệ lạc hậu, ô nhiễm sang Việt Nam.

Sự thật công nghệ Việt Nam đang rất lạc hậu, chủ yếu nhập từ Trung Quốc

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là yếu tố đóng vai trò quyết định sự thành bại của cả doanh nghiệp, của cả quốc gia trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Hai yếu tố chính quyết định đến tăng trưởng kinh tế là nguồn lực (gồm vốn, nhân lực, một số yếu tố khác) và công nghệ. Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế. Nhưng công nghệ mà DN Việt Nam áp dụng vẫn chủ yếu sử dụng sức người.

Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) và Nhóm nghiên cứu Kinh tế phát triển Đại học Tổng hợp Copenhagen (Đan Mạch) vừa kết thúc điều tra năng lực cạnh tranh và công nghệ của DN Việt Nam. Thực tế là năng lực cạnh tranh công nghiệp của Việt Nam vẫn tụt hậu so với các nước trong khu vực, Việt Nam bị tụt hậu so với Indonesia 15 bậc và sau Phillippines 25 bậc ở thời điểm 2010.

Theo phản ánh từ 7.938 DN, 97% DN gặp khó khăn trong việc nâng cấp công nghệ. 42% số DN cho biết đã đầu tư công nghệ mới so với chính DN (mới hơn công nghệ cũ đã dùng), 55% DN có công nghệ mới so với thị trường và chỉ có 3% DN có công nghệ mới của thế giới.

Nhóm nghiên cứu cho biết, DNNN và DN lớn vẫn có khả năng tiếp cận công nghệ mới và áp dụng công nghệ mới hơn DN nhỏ và DN tư nhân. Nguyên nhân vẫn là vốn ít, và DN tư nhân cho biết 23% vốn đầu tư cho công nghệ phải đi vay tín dụng.

Điều quan ngại nhất được rút ra là DN Việt Nam đang nhập thiết bị, công nghệ phần lớn là từ Trung Quốc, công nghệ áp dụng vẫn chủ yếu sử dụng sức người. Nhóm nghiên cứu cho biết, 80% số DN đang sử dụng máy, thiết bị do con người vận hành, chỉ có 8% số DN sử dụng dây chuyền sản xuất, thiết bị được điều khiển và vận hành bằng máy.

Theo TS.Theodore, phần lớn DN cho biết “không mua công nghệ mới vì đắt, vì ít vốn”. Một kết quả điều tra được TS.Theodore chỉ ra rất đáng lưu tâm: 3/4 số DN Việt Nam cho biết nâng cấp công nghệ, đổi mới công nghệ chỉ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm đang sản xuất chứ không phải vì mục tiêu mở rộng sản xuất, nâng cao năng suất lao động.

Câu chuyện thật về nhà máy phát điện diesel công suất 39MW tại Khu Công nghiệp Cái Lân (TP. Hạ Long), được chủ đầu tư Vinashin (nay là TCty Công nghiệp tàu thủy) ký hợp đồng chìa khóa trao tay, giá 35,95 triệu USD với một đối tác nước ngoài. Khi chưa kịp phân phối vào lưới điện quốc gia, vị Chủ tịch Cty Công nghiệp Tàu thủy Cái Lân khi đó là ông Tô Nghiêm bị cơ quan điều tra bắt giữ và đưa ra xét xử trong vụ án Vinashin. Chỉ khi đó, người ta mới biết là thiết bị chính của nhà máy phát điện diesel được tháo dỡ từ một nhà máy điện cũ sử dụng từ thập niên 70 của thế kỷ trước tại Trung Quốc. Nhà máy đã hoàn thành từ năm 2010, với chi phí của nhà nước tương đương gần 800 tỷ vẫn đắp chiếu, nhưng nếu sử dụng thì hiệu quả sẽ cực kỳ thấp.

Thành Long

Xem thêm:

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: