Từ khi có quyết định tăng giá bán điện 7,5%, tương ứng bình quân 1.622,05 đồng/kWh từ ngày 16/3/2015, dư luận xã hội rất quan tâm, lo lắng cho những khó khăn của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thế nhưng EVN chưa hài lòng, tổng giám đốc EVN cho rằng, đáng ra giá điện còn tăng cao hơn.

Có nhiều ý kiến trên công luận cho rằng việc tăng giá chỉ vì EVN lỗ 12.000 tỷ là không có cơ sở khoa học. Cũng không thể so sánh giá điện khi không xem đến chất lượng. Chúng ta cùng xem xét về thực hư giá điện một cách thật khách quan, công bằng.

Giá điện Việt Nam ở mức thấp so với thế giới?

Theo thông tin từ EVN thì giá điện ở Việt Nam từ 16/3/2015 bình quân 7,58 cent/kwh. Giá bán điện bình quân hiện tại của một số nước như Lào 7 cent mỗi kWh; Campuchia 16 cent; Thái Lan 10 cent; Ấn Độ 9 cent; Trung Quốc 7,5 cent; Malaysia 7 cent; Mỹ 10,20 cent; Úc 22 cent; Nhật 20 cent.

Lào đang bán điện cho Thái Lan với giá 7 cent một kWh, bán cho Việt Nam và Campuchia với giá 6 cent. Tháng 1/2015, Lào lên kế hoạch làm đường dây truyền tải đi qua Thái Lan, Malaysia để bán điện cho Singapore. Trung Quốc đang bán cho Việt Nam hiện tại là 6,08 cents/kWh, hợp đồng với EVN đến hết 2015.

Như vậy xét đơn thuần về chỉ số giá thì giá bán điện bình quân của Việt Nam thấp hơn Mỹ, Úc, Nhật, tương đương với Trung quốc. Nhưng chất lượng điện của Việt Nam thì kém quá xa so với họ.

Thử tính giá thành

Trong cơ cấu nguồn điện ở Việt Nam, do có lợi thế về thuỷ điện, nên thủy điện luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 40% sản lượng. Rất nhiều nhà máy thủy điện chỉ bán điện cho EVN với giá vài trăm đồng/kWh.

Theo EVN thì trong 10 tháng năm 2014, thủy điện chiếm tỷ trọng 44,78%, nhiệt điện than 22,86%, tua-bin khí 30,62%, nhiệt điện dầu 0,22%, nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 1,47% (với giá 6,08 cent). Do thủy điện và nhiệt điện than chiếm tỷ trọng cao nên bình quân giá thành điện chỉ khoảng dưới 5 cent.

Với giá bán điện trung bình là trên 1.500 đồng/kWh như trước, EVN vẫn có lãi. Theo số liệu của Kiểm toán nhà nước, năm 2013 EVN lãi gần 5.000 tỉ đồng. Năm 2014, EVN báo lãi khoảng 300 tỉ đồng. Nếu giá thành thấp hơn giá bán, ngành điện không thể có mức lãi như vậy.

Vậy tại sao EVN lại dự báo lỗ để xin tăng giá, trong khi EVN đang có những khoản đầu tư ngoài ngành rất lớn?

Theo kết luận thanh tra, tính đến hết năm 2011, EVN đã đầu tư ngoài ngành 121.000 tỉ đồng, trong khi vốn điều lệ chỉ có gần 77.000 tỉ đồng, EVN đầu tư ra ngoài ngành vượt vốn điều lệ hơn 44.000 tỉ đồng, nhưng EVN không thu được đồng lãi nào mà lỗ đến 2.195 tỉ đồng. Thanh tra cũng kết luận EVN đã tính cả chi phí xây biệt thự, chung cư, sân tennis vào giá bán điện.

Hơn nữa, với một bộ máy nhân sự khổng lổ lên tới 110.000 người, các khâu từ sản xuất, kinh doanh, vận hành, quản lý, tiền lương, tổn thất điện năng… đều chưa đạt theo tiêu chuẩn quốc tế. Phải chăng những lý do trên là một trong những nguyên nhân làm cho giá thành điện cao và EVN phải tính đến lỗ.

Chất lượng điện Việt Nam thế nào

Hiểu đơn giản chất lượng điện là việc cung cấp đầy đủ và liên tục điện năng cho hộ tiêu thụ với chất lượng điện năng (điện áp và tần số) đảm bảo đúng quy định. Với một số chỉ tiêu của EVN như: Suất sự cố thoáng qua đường dây trung thế : 12 vụ /100 km/năm; Suất sự cố vĩnh cửu đường dây trung thế : 3,6 vụ /100 km/năm; Suất sự cố vĩnh cửu TBA : 1,8 vụ /100 MBA/năm. Các quy chuẩn này cũng là cao so với khu vực.

Nhưng thực tế thế nào thì mọi người đều biết, trừ 2 triệu người chưa được sử dụng điện lưới không biết (xem bài Phần 2: Cuộc sống nghèo ở nông thôn ). Điện áp thất thường, thường là không đủ, nhưng cũng có lúc tăng vọt quá áp. Vậy nên người dùng phải mua thêm ổn áp, tăng áp để đảm bảo an toàn cho các thiết bị điện. Chỉ có ở Việt Nam mới có máy ổn áp, tăng áp bán tràn lan, và gần như nhà nào cũng có. Ngay bây giờ, ra khỏi nội thành Hà Nội, Sài Gòn 10 km thì bạn sẽ gặp ánh điện mờ, phập phù do không đủ điện áp 220v.

Còn nói về liên tục, việc cắt điện luân phiên và mất điện đột xuất, kể cả ở Hà Nội và Sài Gòn cũng là rất bình thường. Chỉ có ở Việt Nam mới thấy bày bán tràn lan máy phát điện, hộ gia đình, hộ buôn bán cũng phải trang bị máy phát điện, quạt tích điện, đèn tích điện… đến các khách sạn hạng sang ở Đà Nẵng, Nha Trang, Đà Lạt, Quảng Ninh… cũng thấy có để sẵn nến để đề phòng mất điện. Chỉ tính riêng về điện áp và tính liên tục này, hàng năm đã gây tổn thất cho nền kinh tế và người dùng rất lớn.

Chỉ có ở Việt Nam mới có máy ổn áp, tăng áp bán tràn lan, và gần như nhà nào cũng có.

Ở các nước khác, chưa nói đến Mỹ, chỉ nói Trung Quốc thôi thì chất lượng điện của các thành phố trung bình như Nam Ninh, Quế Lâm, Côn Minh cũng đã hơn rất nhiều lần của Hà Nội và Sài Gòn. Để có được chất lượng đó thì các nước phải đầu tư rất lớn và thực hiện xã hội hóa ngành năng lượng. Đầu tư lớn, tạo ra chất lượng điện tốt như Mỹ mà bán 10 cent/kwh thì cũng xứng đáng hơn điện của EVN 7,56 cent. Như vậy, giá bán điện của EVN bằng với Trung Quốc, nhưng chất lượng sản phẩm chỉ bằng một phần, thì có thể nói giá của EVN quá đắt.

Như vậy, chỉ vì lý do lỗ và giá thấp hơn mặt bằng chung trong khu vực để tăng giá là rất không khoa học. Đã tăng giá rồi nhưng vẫn chưa thỏa mãn, vẫn còn dự kiến tăng thêm là không hợp lý. Là một ngành độc quyền, nếu cổ phần hóa như các ngành khác thì tình hình có thể thay đổi tốt lên được. Trong khi cả nước đang nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp và tăng chất lượng cuộc sống cho dân thì thiết nghĩ EVN cũng nên đồng tâm vì dân, vì nền kinh tế.

Thành Tâm

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: