Theo Bộ Công Thương cho biết, cả nước có 7 nhà máy sản xuất nguyên liệu sinh học (Bio- ethanol ), với mức vốn đầu tư gần 10.000 tỷ đồng. Hiện nay cả 7 nhà máy đều hoạt động cầm chừng, hoặc dừng, hoặc đóng cửa vì nợ đọng và bế tắc đầu ra.

Đây là một sự đầu tư lãng phí, tính toán chưa sát thực tế, sử dụng thiết bị công nghệ của Trung Quốc, không dự báo được xu thế giá xăng dầu cũng như xu thế tiêu dùng nên đã dẫn đến thất bại.

Những dự tính lạc quan khi lập dự án đầu tư

Tháng 11/2007 Thủ tướng đã phê duyệt “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015, tầm nhìn đến năm 2025” với mục tiêu tổng quát là phát triển nhiên liệu sinh học, một dạng năng lượng mới, tái tạo được để thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch truyền thống, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường.

Tại thời điểm đó giá dầu đang trong xu hướng tăng liên tục, người ta lo ngại về khả năng khủng hoảng dầu. Trên thế giới cũng nhiều nước đã đa dạng hóa các nguồn năng lượng để tránh bị lệ thuộc vào nguyên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh đó, Đề án đã được kỳ vọng như là hướng đầu tư hiệu quả, với những tính toán trên giấy màu hồng, tỷ suất lợi sinh lợi/ vốn đầu tư lên đến 35%.

Bên cạnh đó, đầu ra sản phẩm được PVOil bao tiêu sản phẩm – dù cho giá nhiên liệu trên thế giới như thế nào vẫn đảm bảo tỷ lệ lợi nhuận 19%, ngoài ra doanh nghiệp còn kỳ vọng sẽ có chính sách sẽ bắt buộc người dân dùng xăng E5 trên toàn quốc.

Ngay như Petrosetco – thành viên của Tập đoàn PVN, một công ty chuyên về dịch vụ phân phối vào năm 2009 đã rất hứng khởi khi tham gia đầu tư vào dự án Bio – Ethanol Dung Quất vì đánh giá mảng kinh doanh nhiên liệu sinh học “rất tiềm năng”. Trước đó, Petrosetco có kế hoạch đầu tư vào ít nhất 2-3 nhà máy nhiên liệu sinh học.

Thực tế là lúc đó Tập đoàn PVN đã tham gia vào rất nhiều công ty như: Công ty TNHH Nhiên Liệu Sinh Học Phương Đông được thành lập ngày 14/05/2009, hợp tác giữa Tổng Công Ty Dầu Việt Nam (51% vốn) và tập đoàn ITOCHU Nhật Bản (49% vốn) xây dựng dự án nhà máy sản xuất ethanol tại huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước với công suất 300.000 lít/ngày.

Thứ hai là Dự án nhà máy sản xuất bio – ethanol Dung Quất có tổng mức đầu tư 2.219 tỷ đồng (tương đương 120 triệu USD), công suất của nhà máy đạt 100 triệu lít ethanol/năm do 3 đơn vị thành viên của PVN là Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ tổng hợp dầu khí (Petrosetco), Công ty TNHH Một thành viên Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR) và Tổng công ty Tài chính Cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC).

Thứ ba là Công ty Cổ phần Hóa dầu và Nhiên liệu sinh học Dầu khí (PVB), Huyện Tam Nông, Phú Thọ được thành lập 2007 trên cơ sở vốn góp của các cổ đông Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL), Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) với công suất 100.000 m3 Ethanol tuyệt đối/năm (99,7%) (tương đương 330 m3/ngày). PVB hoạt động với nhiệm vụ trọng yếu là sản xuất và kinh doanh nhiên liệu sinh học (Ethanol fuel, Biodiesel).

Quá lạc quan về biến giá dầu, giá sắn và chính sách!

Ví dụ dự án Bio – Ethanol Bình Phước, 2 chỉ tiêu quan trọng để  quyết định thực hiện dự án là (i) Giá trị hiện tại thuần của dự án dương (NPV = 106 triệu USD), (ii) tỷ suất lợi nhuận lớn hơn lãi vay ngân hàng (> 32,5%), vòng đời dự án là 50 năm. Nghĩa là tính toán rất lạc quan, tương lai rất có tiềm năng với thị trường nhiên liệu sinh học.

Nhưng nhà máy Bio – Ethanol Dung Quất cho biết giá thành sản xuất xăng E5 hiện khoảng gần 17.000 đồng/lít, cao hơn giá xăng hiện nay khoảng 3.000 đồng/lít trong điều kiện vận hành nhà máy tiết kiệm, hiệu quả. Với giá thành sản xuất nói trên, “cửa thoát” nào cho các dự án Bio – Ethanol khi mà giá dầu đang ở mức thấp, và chưa có dấu hiệu cho thấy sẽ tăng cao trở lại trong 1-2 năm tới.

Sắn là nguyên liệu chính để sản xuất Bio – Ethanol. Báo khả thi của dự án Bio-Ethanol cho biết giá sắn trung bình cả đời dự án khoảng 1.800 đồng/kg, ứng với nó giá thành sản phẩm 10.000 đồng/lít. Năm 2012-2013 giá sắn đã lên đến 5.000 đồng/kg trong khi giá ethanol là 13.000 đồng/kg. Như vậy, biến giá sắn – nguyên liệu đầu vào đã bị các nhà thẩm định giả định không phù hợp.

Cuối cùng, biến chính sách đã tính sai, chính sách đã không ra lệnh được thị trường phải tiêu dùng xăng sinh học nếu không có bù đắp chênh lệch giá.

Vì sao sản xuất ethanol tại Việt Nam ‘thoi thóp’?

Sự kiện Nhà máy xăng sinh học Dung Quất dừng hoạt động thời gian gần đây chỉ là một trong nhiều ví dụ cho thấy sự khó khăn của các doanh nghiệp sản xuất ethanol, mà nguyên nhân đến từ những yếu tố rất cơ bản.

Ethanol sinh học là ngành công nghiệp nhiên liệu tái tạo có tính chiến lược trên toàn thế giới, nhưng nhiều năm qua, các nhà máy ethanol ở Việt Nam nối tiếp nhau lần lượt đóng cửa. Một vài nhà máy lớn nhất là doanh nghiệp Nhà nước còn tồn tại lay lắt thì nay cũng đang cầu cứu tránh cảnh phá sản thanh lý. Ethanol sản xuất tại Việt Nam giá thành còn rất cao, khiến cho tiêu thụ trong nước để pha xăng E5 đã chậm, mà muốn bán ra nước ngoài cũng không ai mua.

Ví dụ, nguyên liệu sản xuất ethanol quy mô công nghiệp hiện nay là sắn lát khô. Trong khi Ethanol Quảng Ngãi giới thiệu hiệu suất sản xuất ethanol nhiên liệu của nhà máy là 2,28 kg nguyên liệu khô cho 1 lít cồn khan, thì tại Trung Quốc, tỷ lệ đó vào khoảng 1,95-2,05 kg đầu vào, nên giá thành họ rẻ hơn, nên khi nhiều nhà sản xuất ethanol và thương gia lớn của Trung Quốc, Đài Loan đến tìm thuê các nhà máy tại Việt Nam sản xuất cồn gia công nhưng đều lắc đầu bỏ cuộc.

Còn lý do khác, nhất là do tình hình tụt giảm của giá dầu mỏ trên thế giới cũng khiến sức cầu các loại nhiên liệu khác bị ảnh hưởng mạnh mẽ, bắt buộc chi phí sản xuất phải giảm sâu hơn nữa. Tuy nhiên, rõ ràng điểm yếu lớn nhất của ethanol Việt Nam là sự thiếu hiệu quả về công nghệ, về thiết kế ban đầu, nên trong giai đoạn này lại càng khó đứng vững. Những dự án ethanol tại Việt Nam xem ra đã được đầu tư một cách vội vàng thiếu tính toán kỹ lưỡng về mặt kinh tế và cả về công nghệ, tạo ra những lỗ hổng chết người mà càng thay đổi thì càng đốt thêm tiền của nhân dân. Đầu tư nhiều như thế, hầu hết là từ các doanh nghiệp nhà nước, vậy câu hỏi là 10.000 tỷ đầu tư không hiệu quả ấy thì có ai phải chịu trách nhiệm không?

Thành Long

Xem thêm:

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: