Ngành dệt may vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng trước vận hội mới, khi hội nhập kinh tế ASEAN và tham gia TPP thì dệt may cần phải chuyển mình để tận dụng các cơ hội phát triển. 

Những ấn tượng của dệt may

Hiệp hội Dệt May Việt Nam cho biết, ngành dệt may Việt Nam đang đóng góp 10% giá trị sản xuất công nghiệp. Giá trị xuất khẩu đứng thứ hai và chiếm 16% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu cả nước. Hiện dệt may xuất khẩu của Việt Nam đứng trong TOP 6/153 nước xuất khẩu may thế giới.

Đặc biệt là dệt may đã trở thành ngành tạo công ăn việc làm cho 5% lao động công nghiệp, với hơn 2,5 triệu lao động tại 5.000 DN lớn nhỏ. Hiện tại và tương lai, ngành sử dụng lao động nhiều như dệt may, da giày vẫn rất cần thiết cho Việt Nam, để giải quyết công ăn việc làm, tạo thu nhập cho người lao động, đặc biệt trong bối cảnh lao động dôi dư tương đối nhiều của ta.

Về năng lực của ngành gồm: dệt đạt sản lượng 1,5 tỷ m2/năm, xuất khẩu vải mộc là 400 triệu m2/năm, nhuộm và hoàn tất 800 triệu m2/năm. Riêng lĩnh vực may đạt kim ngạch xuất khẩu đến 24,69 tỷ USD/năm 2014 và 8 tháng đầu năm 2015 đạt đến 17,6 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2014…

Nhưng thực chất thì thế nào?

Nhưng thực chất Dệt may Việt Nam còn ẩn chứa những khiếm khuyết, cần phải nhận thức và điều chỉnh kịp thời. Đó là, về bản chất chủ yếu là may mặc, 80%   trong số 25 tỷ USD xuất khẩu của dệt may năm 2014 là đến từ DN may mặc. Còn mảng dệt, nhuộm, sản xuất các phụ kiện may mặc chỉ chiếm 20%.

Trong may mặc thì chỉ có 40% DN Việt Nam, còn 60% lại thuộc về doanh nghiệp nước ngoài FDI. Trong số 40% DN Việt thì đáng buồn là hầu hết ( 85%) trong số này làm gia công may mặc, tức làm thuê trên chính đất nước mình, 12% là mua bán, theo mô hình FOB (mua nguyên liệu, bán thành phẩm) có thêm lợi nhuận chút đỉnh; chỉ có 3% số DN có thể lấy được giá trị theo chuỗi cung ứng của ngành may, tức là từ sản xuất, phân phối và tiêu thụ.

Như vậy, xét về doanh thu của ngành may nghe có vẻ rất được, nhưng do chủ yếu gia công, may thuê, lấy công làm lãi nên thực tế kim ngạch mang về cho đất nước, kể cả thuế thu nhập để làm nghĩa vụ với nhà nước thì mới chỉ có 85% DN hòa vốn, số còn lại lãi không đáng kể.

Trong khi các DN FDI, họ chủ yếu đầu tư khép kín. Tức đầu tư từ sợi cho đến thành phẩm. Nhiều ý kiến đã cảnh báo, nếu chúng ta không phát triển được công nghiệp hỗ trợ thì sắp tới sẽ có nhiều DN may mặc Việt Nam đóng cửa, vì không cạnh tranh được về giá so với các DN FDI sản xuất khép kín, giá rẻ hơn.

Về nguyên liệu, hiện nay chủ yếu nhập nguyên liệu từ Trung Quốc, được giá rẻ, nhưng chất lượng không tốt. Sắp tới cần phải dùng nguyên liệu ở nội khối ASEAN, bắt đầu từ khâu dệt, nhuộm để hưởng được lợi thế hội nhập.

Những lợi thế tiềm năng

Ưu thế hiện nay của dệt may là thị trường xuất khẩu tương đối ổn định, lực lượng lao động dồi dào và đang có nhiều cơ hội khi Việt Nam đang trong tiến trình hoàn tất đàm phán hàng loạt Hiệp định thương mại tự do (FTA) đa phương và song phương.

Đối với Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì Việt Nam có thể sử dụng nguồn nguyên liệu nhập từ các quốc gia ký kết trong hiệp định, sẽ hạn chế việc phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc hiện nay.

Hoặc các nước trong TPP sử dụng loại vải mà khối chưa sản xuất được thì Việt Nam sẽ có lợi trong việc chọn và chủ động nguyên liệu. Hay với nội khối ASEAN, Việt Nam có quyền sử dụng vải của các nước này để sản xuất hàng xuất khẩu…

Ngoài ra, ngành dệt may cũng đang tận dụng tốt lợi thế từ thu hút đầu tư từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có ngành công nghiệp dệt may phát triển hơn như Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan… Đặc biệt là xu hướng chuyển dịch sản xuất dệt may mạnh mẽ từ Trung Quốc sang Việt Nam.

Cần có sự chuyển mình

Tuy là ngành kinh tế mũi nhọn, nhưng dệt may Việt Nam khi tham gia vào chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu lại đang ở vị trí cuối bảng. Hiện nay, trong chuỗi cung ứng dệt may toàn các quốc gia phát triển của Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản tập trung vào khâu mang lại giá trị cao nhất là nghiên cứu thiết kế, tiếp thị và phân phối. Những nhà thầu gia công, bán buôn tập trung tại ba quốc gia vùng lãng thổ chính là Hàn Quốc, Hồng Kông và Đài Loan…

Trong khi đó, các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, Bangladesh, Srilanka… mới chỉ may xuất khẩu. Nếu so sánh, một sản phẩm may gia công của Việt Nam chỉ được 5 USD, thì sản phẩm cùng loại (đầu tư thiết kế và phân phối) của Hoa Kỳ, Hàn Quốc… có thể bán đến 50 USD.

Dệt may của Việt Nam hiện đang chủ yếu là cắt may, còn hoạt động có giá trị gia tăng nhất trong ngành là nghiên cứu, phát triển (R&D) mẫu mã lại là khâu yếu nhất. Không chỉ thế, bức tranh dệt may Việt Nam đến nay vẫn chưa sáng, bởi ngành công nghiệp phụ trợ còn mất cân đối, quy mô nhỏ, chưa hình thành các cụm công nghiệp dệt may. Dệt may tập trung quá lớn vào xuất khẩu 85%, nhưng nguồn vải nhập khẩu lại lên đến 86%.

Chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng hết yêu cầu của thị trường xuất khẩu chính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản… trong khi giá thành sản phẩm luôn cao, vấn đề khiến dệt may Việt Nam chưa mạnh, đứng cuối bảng trong chuỗi cung ứng có thể thấy là tính liên kết giữa các DN cùng ngành chưa cao, công nghệ của công nghiệp phụ trợ còn yếu.

Nguồn nguyên liệu quá phụ thuộc nhập khẩu, bởi chất lượng nguyên liệu nội (vải, sợi) chưa ổn định, không đáp ứng yêu cầu may hàng xuất khẩu, khiến nhà thầu nước ngoài thích chỉ định nhà cung cấp ở nước thứ ba.

Theo ông Lê Tiến Trường – Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam, tuy còn nhiều khó khăn, nhưng trước vận hội mới, ngành dệt may đang có bước ngoặt lớn về thu hút vốn ngoại. Theo đó, khi Việt Nam ký TPP, để tận dụng ưu đãi thuế, các nhà sản xuất hàng may mặc Việt Nam có 2 lựa chọn, tự sản xuất nguyên phụ liệu dệt may trong nước hoặc nhập khẩu nguyên phụ liệu từ một nước thành viên TPP (thay vì nhập khẩu từ Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông như trước đây).

Vì vậy nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vốn lớn vào Việt Nam để sản xuất sợi, dệt, nhuộm… nhằm đón đầu TPP (Dự án 274 triệu USD của Far Eastern Group (Đài Loan) vào Bình Dương. Dự án 660 triệu USD của Công ty Hyosung (Hàn Quốc) vào Đồng Nai. Dự án 300 triệu USD của Công ty TNHH Worldon Vietnam (Hồng Kông) vào TP. Hồ Chí Minh)… Kỳ vọng, từ đây ngành dệt may bứt phá, vượt qua giới hạn cuối bảng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thành Long

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: