Kinh doanh xanh sạch, hướng tới phát triển bền vững, bảo vệ môi trường; kinh doanh có đạo đức vì cộng đồng, vì sức khỏe của người tiêu dùng phải đặt lên hàng đầu. Có làm được như vậy thì nghề sản xuất kinh doanh thủy sản hàng tỷ đô truyền thống của Việt Nam mới phát triển bền vững, nếu làm ăn chụp giật, vi phạm đạo đức kinh doanh thì có nguy cơ sẽ bị thị trường tẩy chay.

Theo Nongnghiep.vn, ngày 29/10, tại TP.HCM, Bộ NN-PTNT đã tổ chức hội nghị “Kiểm soát ATTP thủy sản XK”. Những thông tin công bố tại hội nghị cho thấy thủy sản Việt Nam đang bị cảnh báo nhiều tại các thị trường NK, nguy cơ Việt Nam bị mất thị trường xuất khẩu do kinh doanh bẩn, vi phạm đạo đức kinh doanh.

Thủy sản Việt Nam có nguy cơ mất thị trường xuất khẩu do kinh doanh bẩn, vi phạm đạo đức kinh doanh. (Ảnh: vinhthinhexim.com)
Thủy sản Việt Nam có nguy cơ mất thị trường xuất khẩu do kinh doanh bẩn, vi phạm đạo đức kinh doanh. (Ảnh: vinhthinhexim.com)

Cảnh báo, trả lại hàng tăng cao ở hầu hết các thị trường

Số bị cảnh báo trong 9 tháng 2015 đã gần bằng năm ngoái, với 181 lô hàng thủy sản bị cảnh báo đã gần bằng số 187 lô hàng bị cảnh báo cả năm 2014, trong đó, tôm là mặt hàng bị cảnh báo nhiều nhất với 82 lô, trong khi năm 2014 có 86 lô tôm bị cảnh báo; tiếp đó là cá biển 57 lô (năm 2014 có 36 lô), cá nước ngọt 42 lô (năm 2014 có 33 lô).

Đồng thời số hàng nhiễm kháng sinh, chứa mầm bệnh, buộc trả về nước tăng cao,  từ năm 2014 đến nay có khoảng 32.000 tấn hàng bị trả về. Chỉ riêng 9 tháng 2015 có đến 582 lô hàng bị 38 nước trả hàng về, trung bình mỗi công ty xuất khẩu có năm lô hàng bị trả về, thậm chí có công ty có đến 54 lô hàng bị trả về, một công ty khác số lô hàng bị trả về lên tới 70. Không phải do một vài nước khắt khe, mà tại hầu hết các nước đều có phản ứng như vậy, cụ thể:

Tại Mỹ là thị trường có nhiều lô hàng bị cảnh báo nhất với 95 lô (năm 2014 là 66 lô). Tại thị trường EU, số lô hàng thủy sản Việt Nam bị cảnh báo ATTP trong 9 tháng qua là 37 lô, có giảm so với năm ngoái, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với Thái Lan (11 lô) và Trung Quốc (13 lô).

Ở thị trường Nhật Bản, số lô hàng thủy sản Việt Nam bị cảnh báo từ đầu năm đến hết tháng 9 là 27 lô (cả năm ngoái là 21 lô), cao hơn so với Thái Lan (12 lô) và Trung Quốc (12 lô). Còn ở Hàn Quốc và Liên minh kinh tế Á-Âu, mỗi nơi đều có 11 lô hàng thủy sản Việt Nam bị cảnh báo ATTP. Úc cũng đã cảnh báo 4 lô hàng thủy sản Việt Nam về ATTP (cả năm ngoái là 5 lô).

Môi trường nuôi thủy sản đáng ngại

Theo Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản (NAFIQAD), khẳng định, mức độ ATTP của thủy sản Việt Nam chưa được cải thiện nhiều, thậm chí tỷ lệ vi phạm dư lượng hóa chất, kháng sinh của thủy sản Việt Nam đang có chiều hướng gia tăng. Do đó, có thể dẫn tới việc bị áp dụng các biện pháp kiểm soát bất lợi đối với thủy sản Việt Nam.

Lỗi từ người nuôi đến DN Theo NAFIQAD, những nguyên nhân chính của việc thủy sản Việt Nam còn bị cảnh báo nhiều về dư lượng hóa chất kháng sinh (HCKS), chủ yếu xuất phát từ khâu nuôi.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản thừa nhận các lô hàng bị trả về chủ yếu do nguồn nguyên liệu không sạch và hiện nay kiếm con tôm, con cá nuôi sạch còn… khó hơn tìm con tôm, cá bẩn.

Ông Hồ Quốc Lực, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Ta (Sóc Trăng), phải thốt lên: “Chưa bao giờ môi trường ở ĐBSCL lại tệ như bây giờ. Môi trường quá bẩn, sông ngòi đều nhiễm chất thải. Đặc biệt là con tôm, từ đầu năm đến nay, nhiều loại dịch bệnh bùng phát. Người nuôi bắt buộc phải tăng lượng kháng sinh, thuốc thú y để giảm thiệt hại. Họ dùng thuốc kháng sinh tá lả không kiểm soát khiến DN thu mua đều dính nguồn nguyên liệu bẩn”.

Theo ông Lực, hiện nay phần lớn cá tra đều do DN tự nuôi nên có thể kiểm soát được thức ăn, thuốc kháng sinh, đảm bảo nguồn nguyên liệu sạch. Còn con tôm thì chủ yếu nuôi nhỏ lẻ vì vốn đầu tư cao, mất nhiều diện tích nên DN không đủ tiền. Vì vậy tôm nguyên liệu nhiễm kháng sinh, mầm bệnh nhiều.

Thuốc thú y được quảng cáo, bán tràn lan khiến người nuôi không biết đâu là thuốc có thể sử dụng được và không để lại tồn dư kháng sinh cấm trong con tôm” – ông Lực ca thán.

Ông Trần Văn Lĩnh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phẩn Thủy sản và Thương mại Thuận Phước, nói “Kháng sinh bán tràn lan, cộng thêm tôm bệnh… nhưng không ai hỗ trợ nông dân. Dịch bệnh tôm đã xảy ra mấy năm nay nhưng cơ quan quản lý vẫn chưa tìm được liều thuốc phòng trị nên tỉ lệ nuôi tôm thành công ở Việt Nam chỉ được 30%-35%, trong khi Ấn Độ, Thái Lan trên 70%. Giá thành tôm Việt Nam luôn cao hơn các nước xuất khẩu khác 1-3 USD/kg. Và để giảm giá thành, nhiều DN tăng cường sử dụng kháng sinh, hóa chất trong nuôi trồng, bảo quản tôm.”

Hệ quả, theo ông Lĩnh, dù giảm được một phần nhỏ giá thành nhưng lại khiến chất lượng tôm Việt Nam giảm đi rất nhiều, rủi ro bị trả về lớn hơn. Thậm chí DN mất nhiều thị trường quan trọng.

Tôm thu mua thì nhiễm chất cấm, ngày càng khan hiếm nguyên liệu. Vì thế chúng tôi phải nhập khẩu nguyên liệu thủy sản từ Ấn Độ về chế biến xuất khẩu” – ông Lĩnh cho biết thêm.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám nhấn mạnh để có thủy sản sạch thì chính DN phải kiểm tra được nguồn nguyên liệu, xây dựng liên kết vùng nuôi. Bộ sẽ có chính sách hỗ trợ phát triển những mô hình sản xuất sạch của DN.

Đề nghị Cục Thú y, Tổng cục Thủy sản và các địa phương, DN lập danh mục những DN bị cảnh báo ở thị trường nước ngoài. Từ đó phân loại và tăng tần suất kiểm tra đối với DN có nhiều lô hàng bị cảnh báo, trả về” – ông Tám chỉ đạo.

Ông Tám cũng cho hay Bộ NN&PTNT cùng Bộ Công an lập đoàn thanh tra tập trung xử lý nghiêm một số đường dây buôn lậu vật tư nông nghiệp, kháng sinh cấm.

Nhiều nước “dọa” ngưng nhập thủy sản Việt

Chín tháng đầu năm nay, có 27 lô hàng xuất sang Nhật Bản bị cảnh báo nhiễm kháng sinh, tăng sáu lô so với năm 2014. Nhật đã áp dụng chế độ kiểm tra chặt và có thể áp dụng biện pháp đình chỉ nhập khẩu nếu tình hình không cải thiện.

EU cũng cảnh báo 27 lô hàng thủy sản Việt Nam nhiễm kháng sinh và đã có văn bản nêu rõ 24 DN nếu không cải thiện sẽ áp dụng biện pháp kiểm tra nghiêm ngặt.

Với thị trường Mỹ, số lô hàng cá biển, tôm vi phạm chỉ tiêu kháng sinh là 35, tăng sáu lần so với năm 2014.

Úc cũng cho biết sẽ ngừng nhập khẩu thủy sản Việt Nam nếu tỉ lệ vi phạm dư lượng kháng sinh gia tăng.

Cụ thể: Tại cơ sở nuôi chưa tuân thủ đúng thời gian ngừng sử dụng thuốc trước khi thu hoạch đối với các HCKS được phép sử dụng (nhóm Tetracyclines, nhóm Sulfonamide…); một số cơ sở nuôi vẫn còn sử dụng kháng sinh cấm (Chloramphenicol, nhóm Nitrofurans, Green Malachite/Leuco Malachite Green…); một số đại lý thu gom nguyên liệu đã mua gom nguyên liệu từ nhiều cơ sở nuôi khác nhau và gộp chung thành một lô nguyên liệu để cung cấp cho cơ sở chế biến nhưng không cung cấp đầy đủ thông tin, do đó việc lấy mẫu thẩm tra của DN khó đại diện. Trong khi đó, các DN chế biến chưa nhận diện, kiểm soát đầy đủ mối nguy HCKS trong kế hoạch HACCP, lấy mẫu thẩm tra chưa đại diện, kiểm nghiệm mẫu thẩm tra chưa đủ độ tin cậy.

Thậm chí, theo ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng NAFIQAD, các DN có hệ thống tự kiểm soát nhưng hiệu quả rất kém, nhiều nơi chỉ mang tính hình thức. Đại diện XN Chế biến Hải sản Việt Thắng (Nha Trang, Khánh Hòa), cho biết, trước đây XN này từng XK hải sản sang Nhật Bản. Nhưng năm 2010, khi có 2 lô hàng bị Nhật Bản cảnh báo ATTP, XN đã bị cơ quan chức năng nước này ngưng luôn việc NK. Từ đó, XN luôn làm nghiêm ngặt việc kiểm soát ATTP tại nhà máy. Mỗi ngày chế biến 50-60 tấn tôm, thì chia nhỏ ra từng 2 tấn một để lấy mẫu kiểm tra. Tuy nhiên, do từ khâu nuôi đã không được kiểm soát tốt, thì ở nhà máy dù làm kỹ đến mấy cũng khó kiểm soát hết được.

Ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT Cty CP Thực phẩm Sao Ta, cho rằng, do môi trường nuôi tôm ở nước ta đã quá tệ, thiếu tôm giống sạch bệnh, dịch bệnh lại nhiều, nên người nuôi có xu hướng lạm dụng HCKS. Ông Đặng Quốc Tuấn, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Việt-Úc, đặt ra câu hỏi “Tại sao nông dân lạm dụng HCKS? Tại sao DN chế biến dùng chất cấm để bảo quản?”. Ông Tuấn phân tích, tất cả đều nhằm để giảm giá thành xuống, nhưng điều này sẽ khiến cho các DN dần dần bị mất hết những thị trường tốt.

Thành Long

Xem thêm:

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: