9 tháng năm 2015 tình hình ngân sách rất khó khăn, huy động trong nước bằng trái phiếu chính phủ (TPCP) thấp, không đủ để trả nợ, khoản nợ 363.166 tỷ đồng (khoảng 16 tỷ USD) trái phiếu đến hạn thanh toán trong năm 2015-2016 chưa cân đối được nguồn, nên ngoài khoản vay 30.000 tỷ đồng từ NHNN, vay 1 tỷ đô từ Vietcombank, Bộ Tài chính còn đề xuất vay tiếp 1 tỷ đô từ Vietcombank, và vay quốc tế 3 tỷ đô để đảo nợ các khoản vay trong nước. Vậy thử hình dung 3 tỷ USD lớn thế nào?

Nợ công năm 2015 tăng cao, khoảng 61,3% GDP

Báo cáo tình hình kinh tế xã hội 2015 của chính phủ tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII khai mạc ngày 20/10 đã đưa ra con số này, cao hơn so tỷ lệ cùng kỳ 2014 là 59,6% GDP.

Báo cáo nói rõ nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn trong khi cân đối ngân sách nhà nước còn khó khăn, cơ cấu chưa hợp lý, bội chi còn cao. Năm 2016, đặt mục tiêu bội chi ngân sách nhà nước 4,95%, triển khai đồng bộ các giải pháp xử lý nợ công.

Ngân sách phải trả hơn 16 tỷ USD nợ trái phiếu trong 2 năm

Trước việc có 363.166 tỷ đồng trái phiếu đến hạn thanh toán trong năm 2015-2016, chính phủ vừa chính thức đề xuất phát hành 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế để tái cơ cấu nợ.

Theo Bộ Tài chính, việc trả khoản nợ đến hạn trên là gánh nặng rất lớn, huy động vay trong nước rất khó khăn, không thể tiếp tục vay trong nước để trả nợ, trong khi đó, Luật Quản lý nợ công lại không cho phép vay ngoại tệ trực tiếp để trả nợ các khoản vay nội tệ. Do vậy, để bảo đảm an toàn nợ công, Chính phủ trình Quốc hội trong giai đoạn 2015-2016 việc phát hành khoảng 3 tỷ USD trái phiếu quốc tế, để trả nợ trong nước. Trái phiếu này sẽ có kỳ hạn 10-30 năm, như vậy sẽ đẩy lùi nợ kéo dài thêm, thế hệ sau mới phải trả.

Từ năm 2017, chính phủ sẽ phát hành trái phiếu quốc tế (TPQT) để bù đắp bội chi theo quy định của Luật Ngân sách sửa đổi để tiếp tục tái cơ cấu danh mục nợ trong nước và bù đắp thiếu hụt nguồn vốn nước ngoài, đảm bảo duy trì tỷ lệ dư nợ nước ngoài của chính phủ không quá 50% tổng nợ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh hiện chưa thể khẳng định chắc chắn về khả năng làm ảnh hưởng đến các chỉ tiêu an toàn tài chính trong dài hạn, do các vấn đề xung quanh kế hoạch phát hành 3 tỷ USD TPQT hiện vẫn chưa được cụ thể hoá. Chẳng hạn các vấn đề như hình thức phát hành, điều kiện đi kèm… Bên cạnh đó, phát hành 3 tỷ USD để sử dụng vào việc gì, chỉ tái cơ cấu nợ hay chi một phần cho đầu tư phát triển… cũng cần được làm rõ.

Một vấn đề khác là ngay cả khi kế hoạch phát hành đã rõ, thì triển vọng thu hút khách hàng trên thị trường TPQT cũng là điều đáng bàn. TS. Nguyễn Đức Kiên lo ngại trong thời điểm này phát hành TPQT với khối lượng 3 tỷ USD là khó thu hút người mua.

Ông Kiên lý giải, tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế thế giới đến thời điểm hiện nay đều được dự báo trong năm 2016 sẽ giảm đi chứ không tăng cao như tính toán ban đầu. Bên cạnh đó, kinh tế trong nước cũng chưa đạt được ngưỡng hồi phục, mà ở đây phải đạt được ngưỡng trước khủng hoảng năm 2007 hoặc năm 2011. Cho nên lãi suất khi phát hành dài hạn ra thị trường quốc tế sẽ cao. Đặc biệt nếu phát hành để đầu tư xây dựng cơ bản, các công trình hạ tầng thì khả năng “đắt hàng” sẽ càng khó khăn hơn.

Một dấu hiệu thực tế hơn cho thấy lo ngại này là có căn cứ. Đó là chỉ số CDS đánh giá mức độ rủi ro của việc nắm giữ TPCP của Việt Nam đã tăng trong hai tháng cuối quý III/2015, theo nhận định của Uỷ ban Giám sát Tài chính quốc gia.

Theo đó chỉ số CDS trong 5 năm tính đến giữa tháng 9 ở mức 260 điểm, cao hơn mức 200 điểm của đầu năm và là mức cao nhất kể từ tháng 1/2014. Điều này cho thấy giới đầu tư nước ngoài đang gia tăng tâm lý lo ngại với nợ công. Điều đó cho thấy tính hấp dẫn của TPCP đang kém hấp dẫn đi trong mắt NĐT nước ngoài.

Hiện chưa rõ trong khoản trái phiếu 3 tỷ USD mà Bộ Tài chính dự kiến huy động sẽ dành bao nhiêu % để chi trả nợ, song một chuyên gia tài chính cảnh báo, vay mới để trả nợ cũ là hậu quả tất yếu của việc không có nguồn trả nợ và khiến cho quy mô nợ tích tụ ngày càng cao. Cần lưu ý rằng năm 2014, Việt Nam đã phát hành 1 tỷ USD cũng để tái cơ cấu nợ.

3 tỷ USD to lớn ngần nào?

Để hình dung 3 tỷ USD mà chính phủ dự kiến vay quốc tế to lớn ngần nào, chúng ta hãy thử làm vài so sánh đơn giản.

3 tỷ USD tương đương 66.000 tỷ VND; tương đương 47 công trình tượng đài của Sơn La với dự toán 1.400 tỷ; nghĩa là sẽ đủ tiền xây gần 50 cụm tượng đài quy mô rất lớn tương tự ở Sơn la. Hoặc tương đương chi phí tổ chức được 6 lần đại lễ 1000 năm Thăng Long.

3 tỷ USD gần tương đương với số tiền vốn dự kiến sẽ thu được nếu Tổng Công ty Đầu tư & Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) thoái hết vốn nhà nước tại 10 doanh nghiệp lớn là: Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam; Công ty Cổ phần Viễn thông FPT; Công ty Cổ phần FPT; Tổng Công ty Cổ phần Bảo Minh; Tổng Công ty Cổ phần Tái Bảo hiểm Quốc Gia; Công ty Cổ phần Nhựa Thiếu Niên Tiền Phong; Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh; Công ty Cổ phần Hạ tầng và Bất động sản Việt Nam; Công ty Cổ phần Cơ khí và Khoáng sản Hà Giang; Công ty Cổ phần Xuất Nhập khẩu Sa Giang.

Nếu so với gạo xuất khẩu, là một trong những mặt hàng chủ lực của nước ta, khối lượng xuất khẩu gạo 9 tháng đạt khoảng 5,02 triệu tấn, trị giá 2,29 tỷ USD, như vậy cả nước nỗ lực sản xuất lúa gạo, thu gom, chế biến, xuất khẩu khoảng 7 triệu tấn trong một năm mới thu được tương đương 3 tỷ đô.

Chi ngân sách cần hiệu quả hơn

Tình hình nợ công và khả năng trả nợ không thể cải thiện nếu thâm hụt ngân sách nhà nước vẫn tiếp tục tăng cao, chưa có triển vọng thu hẹp, dừng lại. Tức là chi ngân sách vẫn lớn hơn thu. Do đó song song với việc đi vay để trả nợ, thì việc giảm thâm hụt ngân sách và giảm nợ công là vô cùng quan trọng.

Để giảm chi NSNN, cần phải kiên quyết giảm chi đầu tư phát triển từ nguồn NSNN, giảm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng của nhà nước, giảm chi phí thường xuyên và giảm bộ máy nhà nước cồng kềnh với khoảng 7,5 triệu người đang hưởng lương từ ngân sách như hiện nay.

Thành Long

Xem thêm:

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: